|
Türkiyede seyir haritası üretmeye yetkili tek kuruluş olan Seyir,
Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı, 1909 yılında Genelkurmay
Başkanlığının Deniz Haritacılığı ve Deniz Trafik Hizmetleri ile görevli
bir şubesi olarak kurulmuştur. Başkanlık, muhtelif aşamalardan sonra 1950
yılında Deniz Kuvvetleri Komutanlığına bağlanmış, 1956 yılında da
Çubukluda bulunan bugünkü binasına taşınmıştır.
Ülkelerin üretmiş olduğu seyir haritaları arasındaki standardı sağlamak
amacıyla Uluslararası Hidrografi Örgütü (IHO) oluşturulmuştur. IHOnun
merkezi Monakoda olup 1921 yılında kurulmuştur. IHOnun amacı, ulusal
hidrografi dairelerinin faaliyetlerini koordine etmek, deniz haritaları ve
dokümanlarında mümkün olan en üst düzeyde standardizasyonu sağlamak,
hidrografik ve oşinografik mesahaların icrası için en etkin ve güvenilir
metodları geliştirmektir. Türkiye, 1969dan bu yana örgüte üyedir.
IHO Seyir haritası yapımı amaçlı olarak yapılacak hidrografik mesahalar için
doğruluk standartları (S-44 : IHO Standarts for Hydrographic Surveys)
oluşturmuştur. Başkanlığımızın yaptığı tüm ölçümler, bahse konu standartlara
uygun olarak icra edilmektedir.
Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı günümüz modern
teknolojisinin eseri olan tüm hidrografik ve oşinografik cihazlara sahiptir
ve bunları etkin olarak kullanmaktadır. Halihazırda, Başkanlığımızın
belirtilen ölçümleri yapmak için TCG ÇEŞME ve TCG ÇUBUKLU isimli 2 adet
araştırma gemisi ve TCG MESAHA-1 ve TCG MESAHA-2 isimli 2 adet mesaha botu
vardır. Ayrıca TCG ÇEŞME, sığ su mesahaları için, tam donanımlı bir mesaha
vasıtasına sahiptir. Araştırma gemi ve botlarının tümü en güncel
teknolojiyi kullanan sistem ve cihazlara sahiptir.
Bahsedilen gemi ve botlara ilave olarak, romörk ile taşınarak çalışma
bölgesine intikal ettirilen ve seyyar sistemler ile birlikte kullanılan 1
adet lastik bot da mesaha çalışmalarında ölçüm platformu olarak
kullanılmaktadır.
TCG ÇEŞME (Mesaha Vasıtası ile birlikte), TCG ÇUBUKLU ve araştırma
botlarımız TCG MESAHA-1 ve TCG MESAHA-2nin sahip olduğu hidrografik/oşinografik
sistem ve cihazlar şunlardır:
· Çok bimli iskandil sistemleri (Çok ışınlı derinlik ölçüm sistemi)
· Yandan taramalı sonar, sığ sismik sistem ve manyetometre.
· Tek bimli iskandil sistemleri (Tek ışınlı derinlik ölçüm sistemi),
· Seyir planlama ve kontrol, otomatik veri toplama ve işleme
yazılım/donanımları,
· Gerçek zamanlı veri toplayan CTD (Conductivity, Temperature, Depth)
cihazları,
· Diferansiyel GPS (Global Positioning System- Küresel Konumlama Sistemi)
· Deniz tabanı örnek toplayıcı cihazları.
Başkanlığımız, araştırma gemi ve botlarının sahip olduğu ve ayrıca Başkanlık
bünyesinde muhafaza edilen seyyar ölçüm sistem ve cihazları vasıtası ile
aşağıdaki
imkan ve kabiliyetlere sahiptir.
a. 3000 mt. derinliğe kadar, her türlü hidrografik mesaha çalışmasını,
Uluslararası Hidrografi Örgütünce belirlenen standartlarda icra edebilmek.
b. 3000 mt. derinliğe kadar ihtiyaç duyulan her türlü fiziksel oşinografik
parametreyi (sıcaklık, tuzluluk, yoğunluk, PH ve çözünmüş oksijen)
ölçebilmek ve istenen derinlikten su örneği alabilmek.
c. 1000 m derinliğe kadar deniz tabanından dip örneği alabilmek.
d. 1000 m derinliğe kadar yandan taramalı sonar, sığ sismik ve manyetometre sörveyi yapabilmek. Bu özellik sayesinde, gerektiğinde batık gemi, uçak ve
benzeri objelerin aranması ve bu objelerin bulunması durumunda mevkilerinin
hassas olarak tespiti yapılabilmektedir. Fay hatlarının deniz tabanında
oluşturabileceği izleri yandan taramalı sonar ve sığ sismik sistem ile
tespit ederek deprem araştırmalarına katkı sağlanabilmektedir. Boru
hatlarının yerleri hassas olarak tespit edilerek, boru hatlarında çeşitli
nedenlerle oluşan yer değişmeler belirlenebilmektedir.
e. Yüzeyden 100 m derinliğe kadar seyredilen rota üzerindeki anlık
akıntıları ölçebilmek ve istenen derinliklerde uzun süreli akıntı ölçümü
yapabilmek.
f. Seyredilen bölgedeki meteorolojik parametreleri mevkii bilgileri ile
birlikte otomatik olarak ölçebilmek.
g. TCG ÇEŞME'nin kendisi açık bölgelerde mesaha çalışması icra ederken,
TCG ÇEŞME'nin Mesaha Vasıtası ile sığ kesimlerde aynı çalışmaları eşzamanlı olarak yapabilmek,
böylelikle sürat ve zaman tasarrufu sağlanabilmektedir.
Hidrografik ölçümler esnasında, klasik konumlandırma yerine Diferansiyel GPS
kullanılarak konumlandırma doğruluğu artırılmıştır. Bu maksatla hem
Başkanlığımız envanterinde bulunan seyyar DGPS sahil istasyonları, hem de
kıyılarımızda tesis edilmiş sabit DGPS sahil istasyonları kullanılmaktadır.
SSon yıllarda Başkanlığımız tarafından icra edilen tüm mesaha
çalışmalarında, veri toplama faaliyetleri bilgisayar ortamında otomatik
olarak gerçekleştirilmektedir. Toplanan verilerin işlenmesi de yine
bilgisayar üzerinde icra edilmektedir.
Hidrografik mesaha çalışmalarını icra eden ve harita üretiminde çalışan
personelimiz, yurtiçinde Başkanlığımızda, yurtdışında üniversitelerde ve
ilgili uluslararası eğitim kurumlarında eğitim gördürülerek özel ihtisas
sahibi kılınmış, bu suretle hidrografik ölçümlerin ve harita üretiminin en
etkin ve kaliteli düzeyde gerçekleştirilmesi sağlanmaktadır. Halen
Başkanlığımızda yurtdışında hidrografik mesaha ve deniz kartografyası
konularında lisans düzeyinde eğitim almış, fiili olarak mesaha ve harita
üretiminde görev yapan 7 subay bulunmaktadır.
Başkanlığımız, sahip olduğu modern cihaz/platformlar ve eğitimli personel
ile sadece ülkemizin çevre denizlerinde değil, ikili işbirliği içerisinde
olduğu ülkelerde de hidrografik ölçümler gerçekleştirmektedir.
Bu kapsamda;
· TCG ÇUBUKLU ile Mayıs 1999da Romanyanın Köstence Limanı yaklaşma
sularının hidrografik ölçümleri,
· Yine TCG ÇUBUKLU ile Mayıs 2000 tarihinde Gürcistanın Batum Limanı ve
yaklaşma sularının hidrografik ölçümleri,
· Lastik botla Kasım 2001 tarihinde Arnavutlukun Vlore Pasha limanı ve
yaklaşma sularının hidrografik ölçümleri icra edilmiştir.
İsrail ile imzalanmış olan ikili işbirliği sözleşmesi kapsamında Ekim
2004ün ilk yarısında İsrailin kıta sahanlığı bölgesinde TCG ÇEŞME ile
hidrografik ölçümler icra edilecektir.
Harita Üretimi :
Başkanlığımız Uluslararası Hidrografi Örgütüne (IHO)ya üye olduğu 1969
yılından bu yana anılan örgütün harita üretim standartlarına göre seyir
haritası üretmektedir. 1969 yılından başlamak üzere Türkiye çevre
denizlerinin 1/300.000 ve 1/100.000 ölçekli seri haritaları üretilmiştir. Bu
seri haritalara ilave olarak genel amaçlı seyir planlama haritaları ile
önemli liman ve su yollarının daha büyük ölçekli harita ve portolonları
üretilmiştir.
Başkanlığımızın harita üretim ve mesaha çalışmaları yıllık planlar bazında
yürütülmektedir. Her yıl Eylül / Ekim ayında Dz.K.K.lığı bağlılarının harita
üretim ve hidrografik / oşinografik mesaha talepleri alınarak, Başkanlığın
kendi harita üretimi / güncelleştirme planları ile birleştirilerek bir
sonraki yılın mesaha ve harita üretim planı oluşturulur. Hazırlanan plan Dz.K.K.nın
onayını müteakip yürürlüğe girer. Acil ihtiyaçlar dışında harita üretim /
güncelleme ve hidrografik / oşinografik mesaha çalışmaları onaylanmış plana
uygun olarak yürütülür.
Yeni bir harita yapılırken mevcut tüm veriler incelenir. En doğru ve güncel
olanlar bir araya getirilir. Haritayı yapan kartograf mevcut en doğru
verileri bir araya getirir, harita üzerinde karmaşıklığa neden olmayacak
şekilde seyrelterek haritanın taslağını oluşturur. Oluşturulan taslak daha
tecrübeli editörler tarafından kontrol edilir. Varsa eksikleri ve hataları
giderilerek, üretim aşamasına geçilir.
Başkanlığımız, 1992 yılına kadar klasik harita üretim yöntemlerini
kullanarak harita üretmekteydi. 1992 yılında günün teknolojisine uygun
olarak bilgisayar destekli harita üretim sistemine geçilmiştir. Sistem, 1997
yılında Elektronik Harita Üretim Sistemi ile değiştirilmiştir. Halen
belirtilen sistemin son versiyonu kullanılmaktadır.
Halen kullanılmakta olan Elektronik Seyir Haritası Üretim Sistemi, günümüzde
kullanılan en yeni harita üretim teknolojisine sahip olan sistemdir.
Mesaha gemi ve botlarımızdaki, bilgisayar destekli ölçüm sistemleri ve
Elektronik Seyir Haritası Üretim Sisteminin kullanılmaya başlaması ile
birlikte, klasik yöntem ile harita üretiminden tamamıyla vazgeçilmiş olup,
bugünkü üretim, denizde veri toplama aşamasından harita baskı aşamasına
kadar tamamen bilgisayar ortamında gerçekleştirilmektedir.
Elektronik harita üretim sistemi ile,
1.
Kağıt harita üretimi
2.
Değişik formatlarda sayısal haritalar
3.
Elektronik Seyir Haritaları üretilmektedir.
Yukarıda belirtilen haritaların taslakları klasik yöntem ile hazırlanmışsa,
yapılacak ilk işlem kontrolü yapılmış taslakların sayısallaştırılarak
bilgisayar ortamına aktarılması işlemidir. Bilgisayar ortamına aktarılan
harita taslağı yine daha tecrübeli editörlerin kontrolünden geçirilir, varsa
eksikleri giderilir, takiben renklendirilir ve kısım amirinin onayını
müteakip harita basıma ve sayısal harita üretimine hazır hale getirilmiş
olur. Kağıt harita üretimi için haritanın basılmadan önce renk provası
tabir edilen prova baskısı yapılır. Önceleri renk prova baskısı aynen normal
harita baskısı gibi yapılmakta idi. Bu işlem de zaman ve para kaybına neden
olmakta idi. 2 yıl önce Başkanlığımızın Bilgi Sistemleri Bölümünce bulunan
bir yöntemle, prova baskı işlemi normal plotter çıktısı vasıtasıyla
yapılmaktadır. Bu yöntem ile zaman ve maliyet azalmıştır.
Renk provası kontrolleri yapılmış, tespit edilmişse son düzeltmeleri de
uygulanmış haritanın renk ayırım ve film çıkış sisteminden filmleri alınır.
Filmler baskı kalıplarına transfer edilerek, haritanın baskı işlemi
gerçekleştirilir.
Sayısal Harita :
Muhtelif formatlardaki sayısal harita üretimi için sistemin kendi içsel
formatındaki baskıya hazır olan sayısal harita, kullanıcının talep ettiği
formata dönüştürülerek kullanıcılara verilir.
Başkanlığımızın toplam olarak 176 adet kağıt haritası mevcuttur. 2004 yılı
ortası itibarı ile 176 adet kağıt haritanın 150 adedi bilgisayar ortamına
aktarılmış olup, 2004 yılı sonuna kadar tüm haritaların bilgisayar ortamına
aktarılması tamamlanması planlanmıştır. 2005 yılından itibaren ise yeni
yapılacak mesaha çalışmalarının ithali ile mevcut haritaların güncelleme
çalışmalarına ağırlık verilecektir.
Yürürlükteki seyir haritalarımız, her hafta yayınladığımız
Haftalık Denizcilere
İlanlar ile güncel
olarak tutulmaktadır. Haftalık Denizcilere İlanlar kitapçık halinde
hazırlandığı gibi her hafta Başkanlığın internet sayfasından (www.shodb.gov.tr)
da yayınlanmaktadır. İnternet sayfamızda ayrıca Başkanlık hakkında bilgiler
verilmekte ve ilgili linklere ulaşmak mümkün olabilmektedir.
Ayrıca, seyir fenerlerin sönük veya karakter değiştirmiş olması, sürüklenen
ve seyir emniyetini olumsuz etkileyecek cisimler ve benzeri bilgiler
TRT
radyolarından,
NAVTEX
(Denizcilere yönelik olarak belirli bir frekansta özel amaçlı yayın yapan
telsiz istasyonu) istasyonlarından ve
TRT
1 Televizyonu Teletekstinden
devamlı olarak yayınlanarak, denizcilerin seyir emniyetini etkiliyecek
olaylardan anında haberdar olması sağlanmaktadır.
Elektronik seyir
haritaları :
Gelişen bilgisayar
teknolojisi ile birlikte 1980li yılların başlarında gemilerde kağıt
haritaların yerine bilgisayar ekranında görüntülenen elektronik haritaların
kullanılmaları fikri ortaya atılmıştır. Elektronik haritaların ilk
uygulamaları silah sistemleri ve komuta kontrol sistemlerinde, planlamaya
esas olacak şekilde harekat bölgesi haritasının arka plan görüntüsü olarak
ekranda görüntülenmesi şeklinde olmuştur. O zamanlar bu tür haritaların
hassasiyeti düşük olduğundan seyir amaçlı kullanımları düşünülmemiştir.
1980li yılların ortalarında, elektronik harita kullanımının zaman içinde
çok yaygınlaşacağı düşüncesi ile Uluslararası Hidrografi Örgütü (IHO),
elektronik haritaların seyir amaçlı kullanımına yönelik standartların
belirlenmesi çalışmalarına başlamış ve bugün
S-57
olarak bilinen elektronik seyir haritası standartlarını oluşturmuştur.
Elektronik seyir
haritaları (Electronic
Navigational Charts-ENC)
kapsam, yapı ve format olarak Uluslararası Hidrografi Örgütü tarafından
standartlaştırılmış ve performans standartları Uluslararası Denizcilik
Örgütü tarafından belirlenmiş olan
Elektronik Harita
Gösterim ve Bilgi Sistemlerinde (ECDIS)
kullanılmak amacıyla hidrografi daireleri tarafından üretilmiş
S-57
vektörel formatındaki sayısal harita veri tabanıdır. ENCler, ECDIS
cihazlarında kullanıldıklarında yasal olarak kağıt haritaların eşdeğeri olan
elektronik haritalardır. ENC kullanan ECDISe sahip gemilerin kağıt harita
bulundurma zorunlulukları yoktur.
Elektronik Seyir Haritası üretimi için, sayısal haritaların bir seri
işlemlerden daha geçirilmesi gerekmektedir. ENC üretimi emek yoğun bir
çalışmayı gerektirmektedir. Bu nedenle genelde ENC üretimi bu konuda
uzmanlaşmış özel firmalara hizmet alımı şeklinde yaptırılmaktadır.
Başkanlığımız da bu yolu seçerek ENC yapımı için Uluslararası bir ihale
açmıştır. İhaleyi bir Hindistan firması (IIC) kazanmıştır. Şu ana kadar
Hindistan firmasına 82 adet ENC ürettirilmiştir.
Başkanlığımız Türkiye çevre denizlerini içeren 176 adet seyir haritasını
idame ettirmektedir. 176 adet kağıt haritanın 132 adedinin ENC olarak
üretilmesi planlanmıştır. Belirtildiği gibi 132 adet ENCnin 82 si Hindistan
firmasına ürettirilmiş olup, kalan 50 adedinin üretimine ise, Avrupa
Topluluğu tarafından finanse edilen MEDCHARTNET projesi kapsamında, bir
İtalyan firması (C-MAP) tarafından devam edilmektedir.
MEDCHARTNET (Mediterranean Chart Network) Projesi, Avrupa Topluluğu
tarafından finanse edilmekte ve İtalyanın Trieste şehrinde bulunan
Uluslararası Denizcilik Akademisi (International Maritime AcademyIMA)
tarafından yürütülmektedir. Başkanlığımız projeye aktif olarak
katılmaktadır.
Projenin amacı özellikle Güney ve Güneydoğu Akdeniz ülkelerine ENC üretim ve
güncelleme kabiliyeti kazandırmak, bu surette tüm Akdenizi kapsayan ENC
üretimini gerçekleştirmektir. Bu amaçla proje kapsamında projeye katılan
ülkelere eğitimler verilmekte, ENC üretimi için yazılım ve donanım
sağlanmakta ve her ülkeye belirli sayıda ENC üretilmektedir. Bu şekilde
Akdenizin tamamının ENC haritalarının üretilmesi sağlanmış olacaktır.
Başkanlığımızın üretmiş olduğu ENClerden Marmara Denizi ve İstanbul ve
Çanakkkale Boğazlarını kapsayan 17 adedi, İstanbul ve Çanakkale
Boğazlarında yapılan seyirlerin daha düzenli olarak takip edilmesi,
geçişlerin kontrol altında yaptırılması ve deniz trafiğinin yönetilmesi için
tesis edilen, Türk Boğazları Gemi Trafik Yönetim ve Bilgi Sisteminde
kullanılmaktadır. Ayrıca üretilen elektronik seyir haritaları Başkanlığımız
mesaha gemilerinden TCG ÇEŞMEde, Donanma Komutanlığına bağlı 4 adet farklı
tip gemide, 1 adet denizaltıda ve Mayın Harbi Veri Merkezinde de
kullanılmaktadır. Kullanımda olan ENCler de, aynen kağıt haritalarda olduğu
gib düzenli olarak CD ortamında yayınlanan ENC düzeltmeleri ile güncel halde
tutulmaktadır.
ENClerin Dağıtımı :
IHO üretilen ENClerin Uluslararası boyuttaki satış ve dağıtımının bölgesel
Elektronik Harita Dağıtım Merkezleri vasıtasıyla yapılmasını öngörmektedir.
Bu amaçla Avrupada biri Norveç, diğeri İngilterede olmak üzere 2 bölgesel
ENC dağıtım merkezi kurulmuştur. Başkanlığımız üretmiş olduğu ENClerin
Uluslararası boyuttaki satışı için İngiltere Hidrografi Dairesinin kurmuş
olduğu bölgesel merkez (IC-ENC) ile anlaşmıştır. Halen Başkanlığımızın
üretmiş olduğu ENClerin Uluslararası boyuttaki satışı IC-ENC tarafından
yapılmaktadır.
Ayrıca, İtalya Hidrografi Dairesi tarafından sanal ortamda işletilecek olan
Akdeniz-Karadeniz Elektronik Seyir Haritası Sanal Dağıtım Merkezine katılım
sözleşmesi imzalanmıştır. Anılan merkezin faaliyete geçmesi ile
Başkanlığımızın ENCleri bu merkez tarafından da satılmaya başlanacaktır.
IHOnun harita ve notik yayınların diğer hidrografi daireleri tarafından
basımı ve birbirlerinin kağıt veya sayısal verilerini kullanmak istemeleri
durumunda ikili düzenlemeler yapmaları konusunda aldığı karar doğrultusunda
1996 İngiliz Hidrografi Dairesi, 1998 yılında Fransa Hidrografi Dairesi ile
2004 yılında Almanya Hidrografi Dairesi ile ikili anlaşmalar imzalanmıştır.
Karşı ülkenin verisini kullanan hidrografi dairesi o ülkeye kullandığı veri
oranına bağlı olarak telif hakkı ödemektedir.
Söz konusu anlaşmaların Romanya Hidrografi Dairesi ile de imzalanması için
gerekli çalışmalar devam etmektedir.
Ukrayna ve İsrail ile seyir, hidrografi ve oşinografi konularında ikili
işbirliği protokolü imzalanmıştır.
Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığının seyir haritaları ve
notik yayınlarını kullanarak sayısal harita üreten İtalyan C-Map firması ile
2001 yılında telif anlaşması imzalanmıştır. Benzer anlaşma İzmirde konuşlu
Bilişim isimli yerli bir firma ile de imzalanmıştır. İngiliz Transas Marine
firması ile yapılacak anlaşma için işlemler devam etmektedir
Uluslararası
Haritalar :
Uluslararası Hidrografi Örgütü bir bölgedeki seyir haritası sayısını
minimumda tutmak amacıyla Uluslararası Harita (International Chart INT
Chart) kavramını geliştirmiştir. INT Chart genellikle ilgili ülke tarafından
üretim sorumluluğu yüklenilmiş o bölgenin en doğru olduğu kabul edilen seyir
haritasıdır. Diğer ülkeler o bölge için kendileri harita üretmeyecekler,
bölgeyi kapsayan INT haritayı aynen kendi harita folyolarına ithal
edeceklerdir.
Başkanlığımızın üretmiş olduğu seyir haritalarından 25 adedi Uluslararası
Harita kapsamında olup, diğer ülkeler sözkonusu haritaların baskı
kalıplarını Başkanlığımızdan talep ederek, bu haritaları birebir
üretmektedirler.
Başkanlığımız ile ikili düzenleme yapmış hidrografi daireleri bu
düzenlemeler kapsamında;
1. Başkanlığımızın üretim sorumluluğunu üstlendiği Uluslararası haritaları,
2. Uluslararası harita kapsamında olmayıp o ülkenin harita folyosu ile
uyumlu olan Başkanlığımız haritalarını birebir,
3. Kendi harita folyoları ile uyumlu olmayan Başkanlığımız haritalarındaki
verileri kullanmakta karşılığında ise telif hakkı ücreti ödemektedirler.
Harita Üretim
Hedefleri :
Başkanlığımızın
kısa / orta dönemli harita üretim hedefleri aşağıda belirtilmiştir.
1. Kağıt haritaların matbaa basımı ile birlikte Ana Ast Komutanlık
bölgelerinde birebir güncel çıktılarının alınması imkanlarının yaratılması,
2. Sivil kullanıcılar için internet, askeri kullanıcılar için intranet
vasıtasıyla kağıt harita ve elektronik seyir haritası satış ve dağıtımının
gerçekleştirilmesi,
3. Bölgemizdeki seyir emniyetinin arttırılmasına katkı sağlayacak ve
komşularının ihtiyaçlarını belirli seviyelerde karşılayabilecek lider ülke
seviyesine ulaşılması,
4. Yukarıdaki amaçları gerçekleştirebilmek, yeni sistem gelişmelerini ve
teknolojilerini takip ederek uygulayabilecek düzeyde yetiştirilmiş personel
temini ve bu amaçlar için yurtiçi ve yurtdışı personel eğitiminin
sağlanmasıdır. |